การทางพิเศษแห่งประเทศไทย : Expressway Authority of Thailand

                               สรุปการดำเนินงานของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑

หลักการและเหตุผล

          คณะกรรมการ กทพ. มีนโยบายเร่งด่วนให้ กทพ. นำระบบทางด่วนสายรามอินทรา-อาจณรงค์ เข้าสู่มาตรฐานการจัดการ
สิ่งแวดล้อม  ISO ๑๔๐๐๑: ๒๐๐๔ ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อหน่วยงานในการควบคุมและแก้ไขปัญหา
อุบัติภัยอย่างมีประสิทธิภาพ และเสริมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับ กทพ. อีกทางหนึ่งด้วย

๑. ความเป็นมาของการดำเนินงาน
          คณะกรรมการ กทพ. ได้มีมติในการประชุมครั้งที่  ๓/๒๕๔๒  เมื่อวันที่  ๓  กุมภาพันธ์ ๒๕๔๒   ให้ กทพ. นำทางพิเศษ
ฉลองรัชเข้าสู่มาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ซึ่งการดำเนินงานดังกล่าวจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อหน่วยงาน
ในการควบคุม และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมให้มีการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า   มีการป้องกัน    และแก้ไขปัญหาอุบัติภัยอย่างมี
ประสิทธิภาพ และเสริมสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับ กทพ. อีกด้วย

          กทพ. ได้แต่งตั้งผู้รับผิดชอบในการดำเนินการตามมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ รวม ๗ คณะ
ได้แก่
          ๑. คณะกรรมการบริหารระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          ๒. คณะทำงานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          ๓. คณะทำงานตรวจติดตามระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          ๔. คณะทำงานชุดเฉพาะกิจสำหรับการตรวจติดตามระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          ๕. คณะทำงานกลุ่มย่อยระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          ๖. คณะทำงานด้านการอนุรักษ์พลังงานและทรัพยากร (ENC)
          ๗. คณะทำงานลดปริมาณการใช้กระดาษ A๔ อาคารศูนย์ควบคุมทางพิเศษฉลองรัช

           กทพ. ได้รับการรับรองระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ของทางพิเศษฉลองรัช จากสถาบัน-สิ่งแวดล้อมไทย
ตั้งแต่วันที่ ๘ มีนาคม ๒๕๔๓ จนถึงวันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๔๖ และต่อมาสถาบันสิ่งแวดล้อมไทยได้แจ้งให้ กทพ. ทราบว่าจะหยุด
ให้บริการตรวจประเมินเพื่อให้การรับรองระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑  ตั้งแต่วันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๔๕ เป็นต้นไป
และโอนภาระงานให้สถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ  (สรอ.)  เป็นผู้ดำเนินการในส่วนที่ยังคงค้างอยู่กับ กทพ.  จนจบอายุการ
รับรองแทนสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย

          สำหรับการให้การรับรองระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ของทางพิเศษฉลองรัช ภายหลังการหมดอายุของใบ
รับรองในวันที่  ๗  มีนาคม  ๒๕๔๖ นั้น กทพ. ได้ว่าจ้างสำนักรับรองระบบคุณภาพ (สรร.) ให้เป็นผู้ตรวจประเมินระบบการจัดการ
สิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ของทางพิเศษฉลองรัช เพื่อให้การรับรองระบบฯ เป็นไปอย่างต่อเนื่อง ซึ่ง สรร. ได้ให้การรับรองระบบ
การจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ของทางพิเศษฉลองรัช ตั้งแต่วันที่ ๒ เมษายน ๒๕๔๖ ถึงวันที่ ๒ เมษายน ๒๕๔๙

          คณะทำงานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม  ISO ๑๔๐๐๑  ได้มีมติในการประชุมครั้งที่  ๖/๒๕๔๗  เมื่อวันที่  ๒๔  ธันวาคม
๒๕๔๗  เห็นชอบให้  กทพ.  ได้รับการตรวจติดตามเพื่อรักษาระบบจาก  สรร.  ตามมาตรฐาน  ISO ๑๔๐๐๑: ๒๐๐๔ ที่ได้มีการ
ประกาศใช้ตั้งแต่วันที่  ๑๕  พฤศจิกายน  ๒๕๔๗   ซึ่ง  สรร. ได้มาดำเนินการตรวจประเมินระบบฯ  ตามมาตรฐาน ISO ๑๔๐๐๑:
๒๐๐๔  และได้ให้การรับรองตั้งแต่วันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๔๘ ถึงวันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๕๑

          คณะทำงานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม  ISO ๑๔๐๐๑  ได้มีมติในการประชุม ครั้งที่ ๓/๒๕๕๐  เมื่อวันที่  ๒๕  มิถุนายน
๒๕๕๐ เห็นชอบขอบเขตการดำเนินงานของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ที่ครอบคลุมพื้นที่ทางพิเศษฉลองรัช ทาง
พิเศษสายบางนา-อาจณรงค์ ทางแยกต่างระดับอาจณรงค์ และอาคารศูนย์ควบคุมทางพิเศษฉลองรัชที่ครอบคลุมทั้งอาคาร กฟย.
และ กบท.     ทั้งนี้  สรร. ได้มาดำเนินการตรวจประเมินระบบฯ ตามขอบเขตพื้นที่ดังกล่าว  และได้ให้การรับรอง ตั้งแต่วันที่ ๒๘
มิถุนายน ๒๕๕๑ ถึงวันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๔    อย่างไรก็ตาม  คณะทำงานฯ ได้มีมติในการประชุมครั้งที่ ๕/๒๕๕๒ เมื่อวันที่
๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๒  เห็นชอบขอบเขตการดำเนินงานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ที่ครอบคลุมพื้นที่ทางพิเศษ
ฉลองรัช (ช่วงรามอินทรา - วงแหวนรอบนอกกรุงเทพมหานคร)

          ดังนั้น ขอบเขตพื้นที่ของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ จะครอบคลุมพื้นที่ทางพิเศษฉลองรัชตลอดแนวสาย
ทาง ตั้งแต่ด่านจตุโชติ ถึง อาจณรงค์   อาคารด่านเก็บค่าผ่านทางจำนวน ๑๔ อาคารด่าน (๑๕ หน่วยบริการ) อาคารศูนย์ควบคุม
ทางพิเศษฉลองรัชที่ครอบคลุมทั้งอาคาร กฟย.  กบท.  อาคารโรงอาหารและอาคารคลังพัสดุ กบท. รวมทั้งทางพิเศษสายบางนา
- อาจณรงค์ และทางแยกต่างระดับอาจณรงค์ โดยในปี ๒๕๕๔ สรร. ได้ทำการตรวจประเมินเพื่อให้การรับรองรอบใหม่ (Re-cer-
tification) ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมของทางพิเศษฉลองรัช และทางพิเศษสายบางนา-อาจณรงค์ โดยได้ให้การรับรอง ตั้งแต่
วันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๕๕๔ ถึงวันที่ ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๗ สำหรับในปี ๒๕๕๖ สรร. จะทำการตรวจประเมินระบบฯ ของทางพิเศษ
ฉลองรัชและทางพิเศษสายบางนา - อาจณรงค์ ในวันที่ ๑๓ มีนาคม ๒๕๕๖ และคณะทำงานตรวจติดตามระบบการจัดการสิ่งแวด-
ล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ได้ทำการตรวจติดตามภายใน (Internal Audit) ระหว่างวันที่ ๓๑ มกราคม - ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๖


๒. ข้อกำหนดของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑: ๒๐๐๔
          ในการดำเนินระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ จะต้องดำเนินการให้มีความสอดคล้องกับมาตรฐาน ISO ๑๔๐๐๑:
๒๐๐๔ ดังนี้
          ข้อกำหนด ๔.๑  ข้อกำหนดทั่วไป
          ข้อกำหนด ๔.๒  นโยบายสิ่งแวดล้อม
          ข้อกำหนด ๔.๓  การวางแผน
                                ๔.๓.๑ ประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม
                                ๔.๓.๒ กฎหมายและกฎระเบียบอื่น ๆ
                                ๔.๓.๓ วัตถุประสงค์ เป้าหมาย และโครงการ
          ข้อกำหนด ๔.๔  การนำนโยบายไปปฏิบัติ
                                ๔.๔.๑ ทรัพยากร บทบาท ความรับผิดชอบ และอำนาจวินิจฉัยสั่งการ
                                ๔.๔.๒ ขีดความสามารถ การฝึกอบรม และจิตสำนึก
                                ๔.๔.๓ การสื่อสาร
                                ๔.๔.๔ การจัดทำเอกสาร
                                ๔.๔.๕ การควบคุมเอกสาร
                                ๔.๔.๖ การควบคุมกระบวนการ
                                ๔.๔.๗ การเตรียมความพร้อมและตอบสนองเหตุการณ์ฉุกเฉิน
          ข้อกำหนด ๔.๕  การตรวจสอบและแก้ไข
                                ๔.๕.๑ การเฝ้าระวังและวัดผล
                                ๔.๕.๒ การประเมินความสอดคล้องกับกฎหมาย
                                ๔.๕.๓ ข้อบกพร่อง การแก้ไข และป้องกัน
                                ๔.๕.๔ การควบคุมบันทึก
                                ๔.๕.๕ การตรวจประเมินภายใน
          ข้อกำหนด ๔.๖  การทบทวนโดยฝ่ายบริหาร


๓. นโยบายสิ่งแวดล้อม
          ผวก. ได้ประกาศนโยบายสิ่งแวดล้อม เมื่อวันที่ ๔ มกราคม ๒๕๕๖ โดยมีสาระสำคัญสรุปได้ว่า “ด้วยภารกิจ วิสัยทัศน์ และ
ความรับผิดชอบที่มีต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม การทางพิเศษแห่งประเทศไทยมุ่งมั่นให้พนักงานและลูกจ้าง อำนวยการและปฏิบัติงาน
อย่างจริงจังในการจัดการสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานสากล ISO ๑๔๐๐๑: ๒๐๐๔ ตามขอบเขตของทางพิเศษที่ระบุไว้ในคู่มือสิ่งแวด-
ล้อมด้วยจิตสำนึกและการมีส่วนร่วมในการรักษาสภาพแวดล้อมและความปลอดภัยของพนักงาน ลูกจ้าง ผู้เกี่ยวข้องและสาธารณชน
รวมถึงการปรับปรุงการปฏิบัติงาน การควบคุมผลกระทบเนื่องจากกิจกรรม การบริการต่าง ๆ อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง เพื่อให้เกิด
พัฒนาการขนส่งที่ยั่งยืน โดยมีหลักการและแนวทางปฏิบัติงานดังนี้

          ๑. ให้ความสำคัญในการควบคุมระดับเสียง ฝุ่นละออง ขยะมูลฝอย การจัดการจราจร และอุบัติภัยที่อาจเกิดจากการดำเนินงาน
          ๒. เพิ่มความปลอดภัยให้กับผู้ใช้ทางพิเศษ พนักงาน ลูกจ้างและผู้เกี่ยวข้องที่ปฏิบัติงานบนทางพิเศษ ลดการสะสมของรถยนต์
              บริเวณด่านเก็บค่าผ่านทางพิเศษ  รวมทั้งดูแลรักษาสุขอนามัยของพนักงาน  ลูกจ้าง  และผู้เกี่ยวข้อง  โดยกำหนดเป็นวัตถุ-
              ประสงค์เป้าหมาย และแนวทางปฏิบัติ พร้อมทั้งมีการทบทวนเพื่อปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
          ๓. ปฏิบัติตามกฎหมาย  ระเบียบ  มาตรฐาน  และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับลักษณะปัญหาสิ่งแวดล้อม  เพื่อป้องกันและแก้ไข
              ผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่มีต่อพนักงาน ลูกจ้าง ผู้เกี่ยวข้อง สาธารณชน สภาพแวดล้อม และสถานที่ปฏิบัติงาน
          ๔. สร้างจิตสำนึกแก่พนักงาน ลูกจ้าง และผู้เกี่ยวข้องในการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมและร่วมกันรับผิดชอบ
              ในการใช้พลังงานและทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัด
          ๕. เผยแพร่นโยบายสิ่งแวดล้อมต่อพนักงาน ลูกจ้าง ผู้เกี่ยวข้อง และสาธารณชน”


๔. การระบุและประเมินลักษณะปัญหาสิ่งแวดล้อมของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          คณะทำงานกลุ่มย่อยระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ได้ดำเนินการระบุและประเมินลักษณะปัญหาสิ่งแวดล้อม
ของระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม  ISO ๑๔๐๐๑   โดยคำนึงถึงปัจจัย  และกิจกรรมที่ก่อให้เกิดผลกระทบด้านมลพิษและการใช้
ทรัพยากร  ปัญหาที่เกิดขึ้นในกรณีปกติ/ผิดปกติ/ฉุกเฉิน การควบคุมโดยตรง/โดยอ้อม การประเมินความรุนแรงและโอกาสที่จะ
เกิด ทั้งนี้ สามารถสรุปสาระสำคัญของปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญ วัตถุประสงค์/เป้าหมาย และแผนงานสิ่งแวดล้อมที่ดำเนิน
งานในปี ๒๕๕๕  และแนวทางการดำเนินงานในปี  ๒๕๕๖  เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการสัมภาษณ์  โดยสามารถสรุป  ได้ดังนี้

          ๔.๑ ปัญหาสิ่งแวดล้อมของทางพิเศษฉลองรัชและทางพิเศษสายบางนา-อาจณรงค์ที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๕ มี ๒ ปัญหา
ดังตารางที่ ๑

ตารางที่ ๑ สรุปปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๕

 
          หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญตามตารางที่ ๑  ได้กำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่ง-
แวดล้อมดังกล่าว  โดยสามารถสรุปแนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ได้ดังตารางที่ ๒ รวมทั้งวัตถุประสงค์ / เป้าหมาย และ
แผนงานสิ่งแวดล้อมดังตารางที่ ๓

ตารางที่ ๒ แนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๕



ตารางที่ ๓ วัตถุประสงค์/เป้าหมาย และแผนงานสิ่งแวดล้อมที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๕


          ๔.๒ ปัญหาสิ่งแวดล้อมของทางพิเศษฉลองรัชและทางพิเศษสายบางนา-อาจณรงค์ที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๖ มี ๒ ปัญหา
ดังตารางที่ ๔

ตารางที่ ๔ สรุปปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๖


          หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญตามตารางที่  ๔ ได้กำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา
สิ่งแวดล้อมดังกล่าวเรียบร้อยแล้ว โดยสามารถสรุปแนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมได้ดังตารางที่ ๕ รวมทั้งวัตถุประสงค์/
เป้าหมายและแผนงานสิ่งแวดล้อมดังตารางที่ ๖

ตารางที่ ๕ แนวทางการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีนัยสำคัญที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๖



ตารางที่ ๖ วัตถุประสงค์/เป้าหมาย และแผนงานสิ่งแวดล้อมที่ดำเนินการในปี ๒๕๕๖



๕. เอกสารที่เกี่ยวข้องในระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑
          หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้จัดทำเอกสารที่เกี่ยวกับระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของ
มาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO ๑๔๐๐๑ : ๒๐๐๔ ซึ่งประกอบด้วย คู่มือสิ่งแวดล้อม (Environmental manual) ๑ ฉบับ
ขั้นตอนการปฏิบัติงาน (Procedure) ๒๐ ฉบับ และวิธีปฏิบัติงาน (Work Instruction) ๑๗ ฉบับ โดยมีรายละเอียดดังแสดงในตาราง
ที่ ๗

ตารางที่ ๗ คู่มือสิ่งแวดล้อม ขั้นตอนการปฏิบัติงาน และวิธีปฏิบัติงาน ในระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม  ISO ๑๔๐๐๑

                       -------------------------------------------------------------------------------------------------